Η δικτατορία του κορονοιού και οι αρνητές του Συντάγματος και της Δημοκρατίας
Εισαγωγή
Το κείμενο αυτό απευθύνεται σε ανθρώπους που έχουν καταλάβει τις υπερβολές στην υποτιθέμενη επικινδυνότητα του «φονικού και ύπουλου ιού» και προτιμούν να δίνουν περισσότερη πίστη στη λογική τους και τα στοιχεία της πραγματικότητας από τα ψεύδη που εκπέμπονται από τα κυρίαρχα μέσα. Γι’ αυτό και δεν ασχολείται λεπτομερειακά με την ανασκευή των επιχειρημάτων και το ξεσκέπασμα των τερατωδών αντιφάσεων της προπαγάνδας της δικτατορίας του κορονοιού. Αποτελεί μια προσπάθεια ανάλυσης των δυνάμεων, η σύμπτωση συμφερόντων των οποίων (και όχι κάποια συνομωσία), οδήγησαν στη δικτατορία του κορονοιού, καθώς και των μελλοντικών εξελίξεων που αυτός μπορεί να δημιουργήσει αν μείνει ανεξέλεγκτος, όπως μέχρι στιγμής συμβαίνει. Τέλος μπορεί να αποτελέσει μια εναλλακτική απάντηση της καρικατούρας που οι πραγματικοί αρνητές του Συντάγματος και της Δημοκρατίας δημιουργούν, για να αντικρούσουν με υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς, όπως «ψεκασμένοι», «συνομωσιολόγοι» ή «αρνητές του κορονοιού και της μάσκας», όποιους δεν συμφωνούν με τις απόψεις που επιβάλλουν με την έμμεση βία και την συγκεκαλυμμένη λογοκρισία.
Οι κοινωνικές επιπτώσεις
Αν παρατηρήσουμε ιστορικά, από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης κάθε εποχή χαρακτηρίζεται από ανακαλύψεις που συνδέονται με τεχνολογική εξέλιξη σε κάποιον τομέα. Ο τομέας αυτός αποκτά δυναμισμό που του επιτρέπει να έχει αυξημένη επιρροή στην πολιτική εξουσία και στα μέσα ενημέρωσης και να διαμορφώνει τις καταναλωτικές συνήθειες και τα ήθη της εποχής σε τρόπο που να εξυπηρετεί τα συμφέροντά του, προκαλώντας ακόμα και υπερβολές. Η πρώτη βιομηχανική επανάσταση έγινε μετά από τις ανακαλύψεις στη θερμοδυναμική και στις μεθόδους παραγωγής του χάλυβα. Ήταν η εποχή του πύργου του Άιφελ και της μανίας των σιδηροδρόμων [1] (που στην χώρα μας στοίχισε μία χρεωκοπία). Μετά ήταν οι ανακαλύψεις στον ηλεκτρισμό, οι εξισώσεις του Μάξουελ, ο τηλέγραφος, ο Έντισον. Ήταν η εποχή που ο Λένιν δήλωνε ότι σοσιαλισμός είναι σοβιέτ συν εξηλεκτρισμός (αυτό εθεωρείτο τότε ως το άκρον άωτον του εκσυγχρονισμού). Μετά ακολούθησε η βιομηχανία που στηρίχτηκε στις αλματώδεις εκείνη την εποχή ανακαλύψεις στη χημεία, τα πετρέλαια και τα πλαστικά που έχουν κατακλύσει σήμερα το περιβάλλον. Μετά τον πόλεμο η ανακάλυψη του τρανζίστορ έδωσε την ευκαιρία για την εκρηκτική ανάπτυξη των ηλεκτρονικών και σήμερα ζούμε ακριβώς αυτή την εποχή της κυριαρχίας των υπολογιστών και του διαδικτύου. Βλέπουμε ότι εκεί βασίζεται σήμερα η δημιουργία του πλούτου και οι δυναμικότερες επιχειρήσεις (Google, Amazon, Apple κλπ) δραστηριοποιούνται σ’ αυτόν το τομέα και σ’ αυτές τις τεχνολογίες. Ο ρυθμός ανάπτυξης όμως αυτής της τεχνολογίας, παρόλο που δεν έχει φτάσει ακόμα στα όριά της, έχει ξεπεραστεί πλέον από μια άλλη τεχνολογία που αναπτύσσεται με ακόμα μεγαλύτερους ρυθμούς. Πρόκειται για την τεχνολογία που βασίζεται στην ανακάλυψη του γενετικού κώδικα και τις δυνατότητες ελέγχου του, δηλ. τη βιοτεχνολογία. Ο τομέας που επωφελείται από τις αναδυόμενες αυτές τεχνολογίες είναι η φαρμακοβιομηχανία.
Ο κλάδος της φαρμακοβιομηχανίας έχει κάποιες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τους υπόλοιπους βιομηχανικούς κλάδους, γιατί οι πωλήσεις του απευθύνονται σε μεγάλο βαθμό άμεσα ή έμμεσα στο κράτος. Αλλά και όταν απευθύνονται σε ιδιώτες η ελαστικότητα ζήτησης των προϊόντων του είναι μικρή, γιατί προκειμένου για την υγεία του δεν θα λογαριάσει κανείς την τιμή, όπως λ.χ. θα το σκεφτεί αν είναι να αγοράσει μια τηλεόραση, ένα αυτοκίνητο ή το ξενοδοχείο που θα μείνει. Επί πλέον η επιλογή που θα κάνει επηρεάζεται σε καθοριστικό βαθμό από τις συστάσεις των γιατρών. Επίσης το μεγαλύτερο μέρος του κόστους των προϊόντων του δεν προέρχεται από την παραγωγή αλλά αφορά κυρίως μάρκετινγκ και πατέντες. Πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά (λ.χ. κρατικό μονοψώνιο ή ολογοψώνιο) τα μοιράζεται με τη βιομηχανία οπλικών συστημάτων που είναι εξίσου επιρρεπής στη διαφθορά, και τα σκάνδαλα που συχνά εμφανίζονται σ’ αυτούς τους τομείς είναι ασφαλώς μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Εκτός από την απόκτηση επιρροής στην πολιτική εξουσία, πράγμα που είναι σημαντικό για κάθε οικονομικό κλάδο, εξ ίσου σημαντικό για τα συμφέροντα της φαρμακοβιομηχανίας είναι διαμόρφωση της γνώμης των γιατρών, γιατί επηρεάζουν καθοριστικά την κοινή γνώμη γενικότερα, αλλά και τον κάθε «ασθενή» ειδικότερα. Αυτό γίνεται και με την κατευθυνόμενη συνταγογράφηση, που είναι πολύ γνωστή γιατί έχει καταστροφικές δημοσιονομικές επιπτώσεις, αλλά και με την επιρροή που ασκούν στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ινστιτούτα, μέσω της χρηματοδότησης ερευνών. Και φυσικά έρευνα κάνουν και οι ίδιες και παράγουν έτσι «επιστήμη». Έτσι, ο μεμονωμένος γιατρός, ακόμα και αν δεν συμφωνεί με τις υπερβολές της, αισθάνεται πίεση από τη στιγμή που τα συμφέροντά της έχουν αναγορευτεί σε «επιστήμη» και κινδυνεύει ακόμα και να κατηγορηθεί ότι δεν έδωσε την κατάλληλη θεραπεία σε περίπτωση που ο ασθενής για κάποιο λόγο έχει άσχημη εξέλιξη. Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνεται ένα ιατροφαρμακευτικό σύμπλεγμα, που οι εξελίξεις στην τεχνολογία του προσφέρουν αυτή την ιστορική περίοδο αυξημένη επιρροή και δυνατότητες.
Ένα φάρμακο είναι αποτελεσματικό όταν το παίρνει κανείς μία φορά, ή έστω για κάποιο περιορισμένο χρονικό διάστημα, και θεραπεύεται. Με αυτό τον τρόπο όμως το κέρδος της φαρμακοβιομηχανίας δεν μπορεί να είναι μεγάλο. Αν το βάλει σε υψηλή τιμή, θα το αγοράσουν λίγοι και επιπλέον θα κατηγορηθεί από τους περισσότερους για κερδοσκοπία και το πιθανότερο είναι ότι θα εξαναγκαστεί να χαμηλώσει την τιμή του. Εκεί που μπορεί να κερδίσει περισσότερα, είναι όταν ο «ασθενής» έχει κάποια χρόνια κατάσταση και πληρώνει λίγα αλλά διαρκώς. Η φαρμακοεξάρτηση λοιπόν είναι αυτό που έχει ύψιστο συμφέρον να καλλιεργήσει η φαρμακοβιομηχανία. Τα τελευταία χρόνια η φαρμακοβιομηχανία με τη βοήθεια της ταχύτατα εξελισσόμενης βιοτεχνολογίας κατάφερε να δημιουργήσει πολλά εμβόλια. Για το AIDS κατάφερε να δημιουργήσει φάρμακα που μπορεί να ζεί κάποιος αν τα παίρνει για όλη του τη ζωή. Έχει δημιουργήσει επίσης χάπι (Truvada) που μπορεί να προφυλάξει από μόλυνση αν το πάρει κανείς πριν από μια επικίνδυνη σεξουαλική επαφή. Φυσικά όλα αυτά τα φάρμακα, όπως και κάθε φάρμακο, έχουν και παρενέργειες. Μπορεί κανείς να στοιχηματίσει με ασφάλεια ότι εμβόλιο που θα εξαλείψει τον ιό του HIV, από τον οποίο κινδυνεύουν το 99% όσων μολυνθούν, δεν πρόκειται να βρεθεί σύντομα, όπως δεν βρέθηκε 40 χρόνια τώρα που είναι γνωστός ο ιός αυτός – δεν υπάρχει κανένα συμφέρον να κατευθυνθεί η έρευνα προς τα εκεί και να χαθεί η φαμακοεξαρτημένη πελατεία. Αντίθετα η έρευνα κατευθύνεται προς την κατασκευή, μέσα σε λιγότερο από ένα έτος, εμβολίου για έναν ιό από τον οποίο κινδυνεύουν, σύμφωνα με τους ίδιους τους απολογητές της δικτατορίας του κορονοιού, το 0,4%-0,8% όσων μολυνθούν (και ακόμα λιγότεροι στην πραγματικότητα). Η φαρμακοβιομηχανία αγωνιά μήπως και ο ιός κάνει τον κύκλο του (ανοσία της αγέλης) και δεν προλάβουν να έχουν έγκαιρα τα εμβόλια και τους μείνουν αχρησιμοποίητα. Γι’ αυτό και το πρώτο μέλημα της δικτατορίας είναι ο περιορισμός της διάδοσής του ιού. Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς ότι τα κέρδη από αυτά τα αμφίβολης ασφάλειας και ακόμα πιο αμφίβολης αποτελεσματικότητας «εμβόλια» [2], που κατασκευάζονται βιαστικά, θα είναι υπέρογκα, πλέον αυτών από τα τεστ και τα πειραματικά φάρμακα, που πολλοί πανικόβλητοι δέχονται να τα δοκιμάσουν.
Δεν θα πρέπει όμως να ξεγελαστεί κανείς και να θεωρήσει ότι το ιατροφαρμακευτικό κατεστημένο με τη δικτατορία του κορονοιού βρήκε απλώς τον τρόπο για έναν ευκαιριακό πλουτισμό (μια «αρπαχτή»). Στην πραγματικότητα είναι πάνω απ’ όλα μια ευκαιρία για επίδειξη των δυνατοτήτων των νέων τεχνολογιών σε μία προσπάθεια για μια πολιτισμική μεταβολή, που θα διαμορφώσει κοινωνικές συμπεριφορές, αξίες, καταναλωτικά πρότυπα και ήθη σε τρόπο που να βοηθήσουν σε, και να είναι συμβατά με, την ανάδειξη του ιατροφαρμακευτικού τομέα στον επόμενο κυρίαρχο κλάδο σε μεγέθυνση και δυναμισμό.
Για να γίνει αυτό καλύτερα κατανοητό είναι ενδιαφέρον να σκεφτεί κανείς τι συνέβη με μιά άλλη τεχνολογία, αυτή του αυτοκινήτου και πώς άλλαξαν οι σχετικές συνήθειες, αξίες και καταναλωτικά πρότυπα. Όταν εμφανίστηκαν τα πρώτα αυτοκίνητα στα τέλη του 19ου αιώνα, οι άνθρωποι ήταν τόσο διστακτικοί με αυτήν την τεχνολογία, ώστε είχε φτάσει να δημιουργηθεί νομοθεσία που υποχρέωνε να προηγείται κάθε αυτοκινήτου ένας άνθρωπος με μια κόκκινη σημαία και να προειδοποιεί τους περαστικούς ότι πλησιάζει ένα από αυτά τα «τέρατα» που έτρεχαν με την ιλιγγιώδη τότε ταχύτητα των 30-40 χιλιομέτρων την ώρα (το όριο ταχύτητας, ακόμα και σε κατοικημένες περιοχές είναι σήμερα μεγαλύτερο) [3]. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες όμως, με τη βοήθεια της κρατικής εξουσίας και των μέσων ενημέρωσης που επηρέαζαν, μπόρεσαν και διαμόρφωσαν τις πόλεις και το μεταφορικό σύστημα σε τρόπο που να καταστούν τα προϊόντα τους τα κυρίαρχα μέσα μετακίνησης, παρόλο που οι επιπτώσεις ήταν τόσο δυσμενείς, που σήμερα συγκοινωνιολόγοι και πολεοδόμοι πασχίζουν να βρουν τρόπους να τα περιορίσουν. Σήμερα η νομοθεσία και η κοινή γνώμη έχουν διαμορφωθεί έτσι, ώστε να χρησιμοποιούνται με τρόπο που ενάμισι εκατομμύριο άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο στους δρόμους, χωρίς αυτό να θεωρείται σκάνδαλο και αφύσικο. Ενάμισι εκατομμύριο άνθρωποι,, στην πλειονότητά τους ζωντανοί και υγιείς, όχι τρόφιμοι γηροκομείων ή άνθρωποι που πεθαίνουν από υποκείμενα νοσήματα, πεθαίνουν στους δρόμους μέσα σε μια αδιαφορία που το «ενδιαφέρον», που δίνεται για όσους πεθαίνουν από (ή με) κορονοιό, δημιουργεί μια ενοχλητική αντίθεση για όποιον θελήσει να το σκεφτεί. Το μόνο ενδιαφέρον για αυτούς είναι να τους πάρουν τα όργανα για να τροφοδοτείται η βιομηχανία των μεταμοσχεύσεων και να μπορεί το ιατροφαρμακευτικό κατεστημένο να δημιουργεί και άλλους φαρμακοεξαρτημένους.
Μέχρι σήμερα εμβόλια κάναμε για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και φάρμακα παίρναμε για να θεραπευτούμε. Τώρα πλέον η «νέα κανονικότητα» που επιβάλει η δικτατορία του κορονοιού απαιτεί την κατά προτεραιότητα προστασία των άλλων. Το εμβόλιο πρέπει να το κάνει υποχρεωτικά και αυτός που δεν κινδυνεύει ή δεν θέλει, για να προστατεύσει τους άλλους. Οι μάσκες προστατεύουν σε κάποιο βαθμό τους άλλους, αλλά όταν δεν χρησιμοποιούνται σωστά (όπως γίνεται σχεδόν πάντοτε) αυτός που τη φοράει κινδυνεύει να κολλήσει περισσότερο από αυτόν που δεν τη φοράει. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν τις συνιστούσαν στην αρχή, αλλά βρήκαν (υποθέτουν τουλάχιστον) ότι ο πρώτος μηχανισμός είναι πιο αποτελεσματικός από τον δεύτερο και συνολικά επιβραδύνει τη μετάδοση του ιού. Για το λόγο αυτό έχουν καταστεί υποχρεωτικές.
Σε ένα μέλλον, διαμορφωμένο σύμφωνα με τα συμφέροντα της φαρμακοβιομηχανίας θα έχουν βρεθεί εμβόλια για κάθε ιό και θα έχει απαγορευτεί να αρρωσταίνει κανείς. Κάθε παιδί που γεννιέται θα απαγορεύεται να αρρωστήσει, ακόμα και με τον πιο ακίνδυνο ιό, αλλιώς θα θεωρείται μολυσμένο και επικίνδυνο για την κοινωνία. Όπως στο μεσαίωνα κάθε παιδί που γεννιόταν θεωρούνταν ότι βαρύνεται με το προπατορικό αμάρτημα και ήταν αναγκαία η βάπτιση, στον μεσαίωνα του ιατροφαρμακευτικού κατεστημένου θα θεωρείται μολυσμένο και θα πρέπει υποχρεωτικά να εμβολιαστεί με ένα πλήθος εμβολίων. Στον νέο αυτό μεσαίωνα τα φάρμακα θα έχουν αντικαταστήσει τη θεία κοινωνία και η μαζική υποχονδρία τη θρησκοληψία.
Αυτό σήμερα φαίνεται ίσως υπερβολή και κινδυνολογία, όπως θα φαινόταν και στα τέλη του 19ου αιώνα αν κάποιος προέβλεπε την εξέλιξη και τις συνέπειες στη χρήση των αυτοκίνητων. Όπως όμως διδάσκει η ιστορία και η μελέτη άλλων πολιτισμών, ο homo sapiens (παρά το όνομα που έχει δώσει στον εαυτό του) μπορεί κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες να πεισθεί να βλέπει ως κανονικό το οτιδήποτε. Όσο αλλάζουν οι γενιές, περιστατικά όπως η δικτατορία του κορονοιού, όταν δρουν χωρίς να βρουν αντίσταση, μπορούν να κάνουν αποδεκτά πράγματα που σήμερα θεωρούνται εξωφρενικά.
Το παράδειγμα της τεχνολογίας των αυτοκινήτων μπορεί να βοηθήσει και στο να καταλάβει κανείς τι αποτέλεσμα θα έχει μια τέτοια εξέλιξη στην υγεία του πληθυσμού. Οι άνθρωποι από την εμφάνιση τους ως είδος μέχρι και πριν από την εμφάνιση των αυτοκινήτων και των υπόλοιπων μεταφορικών μέσων, περπατούσαν καθημερινά τουλάχιστον 5 με 10 χιλιόμετρα. Σήμερα υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν περπατούν σχεδόν καθόλου. Αυτό, σε συνδυασμό με άλλες, εξ ίσου αφύσικες, αλλαγές στον τρόπο ζωής (διατροφή, κάπνισμα κλπ) έχουν εκτινάξει τη συχνότητα εμφραγμάτων, εγκεφαλικών και καρκίνων που σκοτώνουν απείρως περισσότερους από αυτόν τον ιό. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι η ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος χωρίς τη φυσική έκθεση σε τέτοιους ακίνδυνους ιούς και μολύνσεις δεν είναι αυτή για την οποία έχει προγραμματιστεί από τη φύση. Για παράδειγμα, έχει ήδη διατυπωθεί με επιστημονικές έρευνες η υπόθεση, ότι η υπερβολική καθαριότητα είναι μία από τις κύριες αιτίες της διαρκούς αύξησης των κρουσμάτων παιδικού άσθματος που παρατηρείται [4]. Για τις δυσμενείς αυτές επιπτώσεις θα βρει την ευκαιρία η φαρμακοβιομηχανία, με τις νέες αυξημένες δυνατότητες που παρουσιάζει η τεχνολογία, να δημιουργήσει και άλλα φάρμακα, και νέους φαρμακοεξαρτημένους.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι με τον όρο ιατροφαρμακευτικό σύμπλεγμα ή ιατροφαρμακευτικό κατεστημένο δεν θα πρέπει να εννοούνται συλλήβδην όλοι οι γιατροί. Αν συζητήσει κανείς με αυτούς κατ’ ιδίαν, οι περισσότεροι γιατροί, και λόγω των γνώσεων φυσικά που έχουν, καταλαβαίνουν τον εμπαιγμό και την απάτη που γίνεται με τον ιό σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τους υπόλοιπους. Όμως μόνο λίγοι βρίσκουν το θάρρος να πουν ανοικτά τη γνώμη τους, γιατί τα κέντρα εξουσίας και ο ΠΟΥ ελέγχονται ή επηρεάζονται καθοριστικά από αυτό το ιατροφαρμακευτικό κατεστημένο και μπορεί να τους προκαλέσει δυσάρεστες επαγγελματικές και οικονομικές επιπτώσεις και να τους δυσφημίσει με χαρακτηρισμούς «ψεκασμένους» κλπ, όπως κάνει με τα μέσα που επηρεάζει σε όσους αρνούνται να δεχτούν την εκδοχή που προβάλλει. Ο ιατρικός σύλλογος Αθηνών λ.χ. στον οποίο ψήφισαν στις τελευταίες εκλογές του 6.000 περίπου γιατροί σε σύνολο 22.500 έβγαλε από την πρώτη ημέρα της κήρυξης της δικτατορίας ανακοίνωση με την οποία απειλούσε τους γιατρούς με διώξεις. Το facebook και το twitter έχουν ρίξει κατ’ επανάληψη δημοσιεύσεις που αμφισβητούν την τρομοκρατία του κορονοιού, ιδίως από πρόσωπα που θα μπορούσαν να έχουν επίδραση στην κοινή γνώμη [5], και την ίδια τακτική ακολουθούν και τα περισσότερα μέσα, στα οποία το κατεστημένο αυτό έχει προνομιακή πρόσβαση, και χαρακτηρίζει κάθε αντίθετη άποψη περιθωριακή και αποκλίνουσα.
Οι οικονομικές επιπτώσεις
Τόσο οι μαρξιστές, που περιμένουν μάταια επί 150 χρόνια να καταρρεύσει ο καπιταλισμός κάτω από το βάρος των αντιφάσεών του, όσο και η κεϋνσιανή ορθοδοξία, που υπόσχεται (χωρίς να μπορεί να τηρήσει αυτή την υπόσχεσή της) ότι μπορεί να λειτουργήσει τον καπιταλισμό χωρίς κρίσεις, μοιράζονται την άποψη ότι ο καπιταλισμός είναι ένα οικονομικό σύστημα εγγενώς ασταθές. Η θλιβερή αλήθεια όμως είναι ότι ο καπιταλισμός, αν και ασταθής, μπορεί να αναπαράγεται και ανανεώνεται στο διηνεκές μόνο μέσα από περιοδικές καταστροφές (δημιουργικές καταστροφές τις ονόμαζε ο Schumpeter). Μέχρι πριν από κάποια χρόνια αυτό συνέβαινε συνήθως με κάποιο πόλεμο. Μετά τη Χιροσίμα όμως κάτι τέτοιο είναι πλέον αδύνατον για τις μεγαλύτερες οικονομίες, που είναι πλέον και πυρηνικές δυνάμεις. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η εμφάνιση της δικτατορίας του κορονοιού, που τον έκαναν οι κυβερνήσεις να μοιάζει με πόλεμο [6] στις οικονομικές συνέπειες και τη διαχείριση, χαιρετίστηκε και υποστηρίχτηκε από τα κυριότερα οικονομικά κέντρα και την πλειονότητα των μεγάλων επιχειρήσεων, ιδιαίτερα στους δυναμικότερους τομείς, όπως αυτούς που σχετίζονται με τις τεχνολογίες των ηλεκτρονικών, της πληροφορικής, της βιοτεχνολογίας και των φαρμάκων, που είναι και αυτές που ευνοήθηκαν περισσότερο. Οι υπόλοιποι περιορίστηκαν και έριξαν το βάρος στο να ζητήσουν τη συνηθισμένη σε τέτοιες περιπτώσεις «διάσωση» από το κράτος, που σε τέτοιες περιπτώσεις παρεμβαίνει εντονότερα στην παραγωγική διαδικασία και προσωρινά αφήνει κατά μέρος το laissez faire.
Ήδη 1-2 χρόνια πριν από τη δικτατορία του κορονοιού η οικονομική πολιτική, χωρίς πολλές τυμπανοκρουσίες, άλλαξε. Κρίθηκε ότι η λιτότητα δεν βοηθάει πλέον την οικονομική ανάπτυξη και άρχισε να ακολουθείται μια πιό χαλαρή δημοσιονομική πολιτική συνδυασμένη με μεταρρυθμίσεις. Η πολιτική αυτή δοκιμάστηκε πρώτα στην Ιαπωνία, η οποία από τη δεκαετία του 80 παρουσίαζε χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης συνδυασμένο με χαμηλό πληθωρισμό, υψηλό δημόσιο χρέος και γηρασμένο πληθυσμό. Τα χαρακτηριστικά αυτά τα μοιράζεται πλέον με τις κυριότερες καπιταλιστικές οικονομίες. Η δικαιολογία του κορονοιού επέτρεψε στις κυβερνήσεις να μη χρειαστεί να δείξουν ότι η κτηνώδης λιτότητα που επέβαλαν τη δεκαετία του 10 σε χώρες όπως η Ελλάδα, εκτός από απάνθρωπη, ήταν και ανόητη και αναποτελεσματική.
Η δικτατορία του κορονοιού βοήθησε επίσης στην οριστική διάσωση του ευρώ. Για πρώτη φορά έγινε εφικτό να καμφθεί η αδιαλλαξία των πλεονασματικών κρατών του βορά και να σχηματιστεί ένα αμοιβαιοποιημένο χρέος 750 δισεκατομμυρίων (ένα μέγεθος που αντιστοιχεί σε ένα κανονικό δημόσιο χρέος μιάς μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας) εγγυημένο από όλους και από την κεντρική τράπεζα. Οι αγορές, που μετά από τη διαχείριση της δημοσιονομικής κρίσης των ασθενέστερων οικονομιών της δεκαετίας του 10 αμφέβαλαν για τη βιωσιμότητα του ευρώ, έλαβαν το μήνυμα ότι η ένωση είναι πραγματικά διατεθειμένη να κάνει τα πάντα για να το σώσει. Τα επιτόκια σε χώρες όπως η Ιταλία έπεσαν αμέσως και η συζήτηση για αποχώρηση χωρών από το ευρώ έχει πλέον σταματήσει.
Δημιουργήθηκε η ευκαιρία επίσης να επιβληθούν δια της βίας πειραματισμοί και μεταρρυθμίσεις που θα βοηθήσουν στη μεταδικτατορική αναδιάρθρωση και την αύξηση της παραγωγικότητας. Η τηλεργασία λ.χ. είναι βέβαιο ότι σε ένα μεγάλο βαθμό, όπου αποδειχθεί αποδοτική, θα παραμείνει. Η ψηφιοποίηση των τραπεζικών εργασιών και των συναλλαγών επιταχύνθηκε, όπως και η δημόσια διοίκηση. Η τεχνολογική ανεργία που δημιουργεί η αυτοματοποίηση και τα ρομπότ αναμένεται να απαιτήσει την εκτεταμένη χρήση επιδομάτων και σχήματα ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος που είχαν ήδη αρχίσει να δοκιμάζονται στην προδικτατορική εποχή. Η επιδοματική πολιτική, που εκ των πραγμάτων εφαρμόστηκε για το μετριασμό των συνεπειών της δικτατορίας, και οι σχετικοί πειραματισμοί επέτρεψαν τη μελέτη τέτοιων σχημάτων και δημιούργησε γνώσεις που θα είναι εξαιρετικά χρήσιμες για το μέλλον. Άνεμος αισιοδοξίας πνέει στους δυναμικότερους κλάδους (ηλεκτρονικό εμπόριο, φάρμακα, βιοτεχνολογία κλπ) που σχεδιάζουν για τη νέα εποχή στην οποία θα κυριαρχούν. Βέβαια στους παραδοσιακούς κλάδους και αυτούς που βασίζονται σε παλαιότερες τεχνολογίες υπάρχουν και απώλειες, κάποιοι όμως από αυτούς μπορεί και να ευνοούνται από τη νέα αναδιάρθρωση της παραγωγής (λ.χ. σαπούνια, αντισηπτικά, σύριγγες, φαρμακευτικό υλικό γενικότερα). Τα χρηματιστήρια μετά από μια παροδική πτώση άρχισαν να ανεβαίνουν και πάλι παρά την πρωτοφανή πτώση της οικονομικής δραστηριότητας, που ήταν μεγαλύτερη από την μεγάλη κρίση της δεκαετίας του 30 ή αυτή που συνέβαινε σε κάποιο πόλεμο.
Φυσικά για τους εργαζόμενους και τους επαγγελματίες η δικτατορία του κορονοιού ήταν μια καταστροφή, ένας εφιάλτης. Η ανεργία εκτοξεύτηκε στα ύψη και οι μικρότερες επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη στα πρόθυρα της χρεωκοπίας. Η αβεβαιότητα μέσα στην οποία ζουν είναι μεγαλύτερη από κάθε άλλη εποχή. Ιδιαίτερα σκληρά χτυπήθηκαν τα κατώτερα στρώματα και όσοι εργάζονται σε άτυπες οικονομικές μορφές, χωρίς ασφάλιση, έξω από την προστασία του εργατικού δικαίου. Εκτός από τους εγκλεισμούς που υπέστησαν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, γιατί είχαν μικρότερες δυνατότητες αυτόνομης διαβίωσης και ο ιός διαδίδεται γρηγορότερα σε αυτές τις συνθήκες, αφέθηκαν στην τύχη τους όταν η δικτατορία απαγόρεψε ουσιαστικά να εργάζονται. Αυτοί άλλωστε είναι που πληρώνουν συνήθως τα σπασμένα σε πολέμους, χρεωκοπίες και κρίσεις. Αυτοί είναι που θα πληρώσουν και σ’ αυτή την περίπτωση δυσανάλογα μεγάλο μέρος από το κόστος, που όλοι θα πληρώσουμε, για να μην τελειώσει η επιδημία στην ώρα της, ώστε να μπορεί το ιατροφαρμακευτικό κατεστημένο να μας χρησιμοποιήσει για τα πειράματά του.
Οι πολιτικές επιπτώσεις
Η λέξη δικτάτορας (dictator) προέρχεται από την αρχαία Ρώμη, το κράτος της αρχαιότητας με την αποτελεσματικότερη διοίκηση και νομοθεσία που του επέτρεψε να μακροημερεύσει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο στην ιστορία. Όταν παρουσιαζόταν κάποιος μεγάλος κίνδυνος (συνήθως επικείμενη εχθρική εισβολή) ανέθεταν σε κάποιον, που εθεωρείτο ότι μπορούσε να τον αντιμετωπίσει, απόλυτη εξουσία, πάνω από τους συνήθως ισχύοντες νόμους (salus populi suprema lex esto). Στη βάση επομένως κάθε δικτατορίας υπάρχει ένας κίνδυνος, και ο φόβος που προκαλεί είναι αυτός που κάνει αποδεκτό το δικτάτορα. Η δικτατορία της χούντας των συνταγματαρχών το 1967 χρησιμοποίησε ως κίνδυνο τον κομμουνισμό, από τον οποίο υποτίθεται ότι κινδύνευε η δημοκρατία. Ελάχιστοι πίστεψαν αυτή τη δικαιολογία και η αντίσταση ξεκίνησε από την επόμενη ημέρα. Το ιατροφαρμακευτικό σύμπλεγμα χρησιμοποίησε το σκιάχτρο του κορονοιού για να εξαπολύσει μία παγκόσμια τρομοκρατία και να εγκαταστήσει τις δικτατορίες στις οποίες ζούμε.
Οι ανά τον κόσμο δικτάτορες βρήκαν την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν την τρομοκρατία του κορονοιού για να ενισχύσουν την εξουσία τους και να καταπνίξουν κάθε αντίσταση. Σε πολλές χώρες της Ασίας και της Αφρικής που μαστίζονται από ασθένειες και επιδημίες πολύ σοβαρότερες και πιο θανατηφόρες, ακόμα και από αυτό που ισχυρίζεται η τρομοκρατία για τον κορονοιό, επιβλήθηκαν δρακόντεια μέτρα και απάνθρωποι περιορισμοί. Όταν ο ιός έφτασε στην Ευρώπη η πρώτη σκέψη ήταν να αντιμετωπιστεί όπως περιγράφουν τα επιστημονικά εγχειρίδια ότι αντιμετωπίζονται τέτοιου είδους ιώσεις, που δεν είναι σοβαρές και δεν είναι δυνατόν να αναχαιτιστούν, προστατεύοντας δηλαδή τους πιο ευάλωτους, ενώ ο ιός διαδίδεται στο γενικό πληθυσμό. Η παγκόσμια τρομοκρατία όμως, που στο μεταξύ είχε εξαπολύσει το ιατροφαρμακευτικό κατεστημένο στο θέμα του κορονοιού, του επέτρεψε να συκοφαντήσει και να «τιμωρήσει» όσους πολιτικούς τόλμησαν να μην ακολουθήσουν τις υποδείξεις του. Οι υγειονομικές αρχές της Σουηδίας υπέστησαν πολιτικό εκφοβισμό και στοχοποίηση, επειδή τόλμησαν να διασώσουν κάποιες συνταγματικές ελευθερίες για τους πολίτες που έχουν υποχρέωση να υπηρετούν. Στη Γαλλία το ιατροφαρμακευτικό κατεστημένο κατάφερε να πετύχει την άσκηση ποινικών διώξεων σε πολιτικούς που δεν επέδειξαν τον απαιτούμενο ζήλο στις υποδείξεις του. Γενικότερα η τρομοκρατία σχετικά με τον ιό επέτρεψε σε όσους πολιτικούς ακολούθησαν αυτές τις υποδείξεις να αυξήσουν τη δημοτικότητά τους (στα αρχικά στάδια τουλάχιστον), ενώ το αντίθετο συνέβη με όσους τις αγνόησαν. Οπωσδήποτε όμως, για την πολιτική που ακολουθήθηκε συνεκτιμήθηκε και το στοιχείο της κοινωνικής πειθαρχίας που την προηγούμενη δεκαετία με τις σκληρές πολιτικές λιτότητας είχε διαταραχθεί σε πολλές χώρες. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Γαλλία, όπου οι προωθούμενες μεταρρυθμίσεις είχαν συναντήσει σφοδρή αντίδραση, όχι μόνο από τα συνδικάτα, αλλά και από αυθόρμητες κινήσεις που είχαν δημιουργηθεί (κίτρινα γιλέκα – gilets jaunes). Η δικτατορία του κορονοιού επέτρεψε, όχι μόνο να ελεγχθούν αυτές οι αντιδράσεις, αλλά και να εμφανιστούν ως σωτήρες αυτοί που την επέβαλαν. Σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου «κυβέρνηση» και «αντιπολίτευση» έχουν δεχτεί καθεστώς μειωμένης κυριαρχίας, οι «συμβουλές» που προήλθαν από τις ισχυρότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ήταν επιπλέον αδιανόητο να μην ακολουθηθούν (η υπακοή τους αυτή ανταμείφθηκε με σχετικούς επαίνους).
Έτσι επιβλήθηκαν οι πρωτοφανείς στην ευρωπαϊκή ιστορία μαζικοί εγκλεισμοί (lockdown), που δεν είχαν ποτέ στο παρελθόν επιβληθεί, ακόμα και για πολύ πιο θανατηφόρες επιδημίες. Η αναπόφευκτη και η επιστημονικά απόλυτα αναμενόμενη επάνοδος της επιδημίας απέδειξε, ότι δεν ήταν κινήσεις προστασίας της δημόσιας υγείας, αφού ο ιός δεν εξαφανίστηκε, ούτε μπορούσε να εξαφανιστεί, αλλά άσκηση κοινωνικής πειθαρχίας, με σκοπό τη διαμόρφωση κοινωνικών συνηθειών και τρόπου ζωής, σύμφωνα με τα συμφέροντα του ιατροφαρμακευτικού συμπλέγματος. Η απόκρυψη αυτού του γεγονότος, γιατί αλλιώς δεν θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν τις προηγούμενες αποφάσεις τους, ήταν ένας άλλος λόγος, που προστέθηκε στην πολιτική δειλία και τον μακιαβελικό υπολογισμό, και ώθησε τις κυβερνήσεις αυτές στο να συνεχίσουν να αναπαράγουν τα ψέματα και την τρομοκρατία του κορονοιού. Έτσι συνέχισαν να εξυπηρετούν τα συμφέροντα του ιατροφαρμακευτικού συμπλέγματος, προσπαθώντας να καθυστερήσουν τη διάδοση του ιού, ώστε να προλάβουν οι φαρμακοβιομηχανίες να ολοκληρώσουν όπως-όπως τα πειραματικά «εμβόλια» που ετοίμαζαν, πριν περάσει η επιδημία με φυσικό τρόπο, και να μπορέσουν να τα χρησιμοποιήσουν μετατρέποντάς μας σε πειραματόζωα. Η προσπάθεια αυτή καθυστέρησης της διάδοσης του ιού, όπως και ο αρχικός μαζικός εγκλεισμός και οι άλλοι που ακολούθησαν κοστίζει, όχι μόνο σε χρήμα, αλλά και σε ανθρώπινες ζωές: ψυχικά νοσήματα (κατάθλιψη λ.χ.), ανθυγιεινός τρόπος ζωής (ιδίως την περίοδο του μαζικού εγκλεισμού), πλημμελής αντιμετώπιση των υπόλοιπων νοσημάτων (στα οποία οφείλεται το 99% όσων πεθαίνουν – και, ουσιαστικά κατά το μεγαλύτερο μέρος, και όσων δηλώνονται ότι πεθαίνουν από κορονοιό), αναβολή προγραμματισμένων χειρουργείων και διακοπή θεραπειών κλπ. Όλοι αυτοί οι θάνατοι όμως δεν καταγράφονται στις στατιστικές του τρόμου, τις οποίες δημιουργεί η δικτατορία με τρόπο που να την βολεύει για να διαδίδει τα ψέματά της.
Ιστορικά, τα συντάγματα αποτελούν περιορισμούς στην απόλυτη εξουσία του μονάρχη. Αντιθέτως στις ανατολικές δεσποτείες, όπως ονομάστηκε αυτή η μορφή κοινωνικής οργάνωσης (λ.χ. αρχαία Αίγυπτος, Περσία κλπ), η εξουσία του μονάρχη ήταν απόλυτη και σε αυτόν ανήκε η περιουσία και η ζωή των υπηκόων του, τα ίδια τα σώματά τους. Η ιστορική σημασία των περσικών πολέμων στην αρχαία Ελλάδα ήταν ακριβώς αυτή η σύγκρουση αρχών, νοοτροπιών και τρόπου ζωής ανάμεσα σε κοινωνίες όπου το σώμα σου ανήκει (τουλάχιστον, όταν δεν είσαι δούλος) και σε κοινωνίες, όπως η Περσική αυτοκρατορία, όπου δεν υπάρχουν πολίτες, αλλά όλοι είναι δούλοι του μονάρχη. Δεν είναι τυχαίο ότι το πρώτο σύνταγμα που οι μονάρχες παραχώρησαν στους πολίτες το μεσαίωνα ονομάστηκε habeas corpus – να έχεις σώμα. Γιατί αυτό ακριβώς το δικαίωμα, το να σου ανήκει το σώμα σου είναι το πιο στοιχειώδες και θεμελιώδες: χωρίς αυτό είσαι δούλος αυτού που ορίζει το σώμα σου.
Σύμφωνα με την ιδεολογία της δικτατορίας του κορονοιού, επειδή τα σώματά μας είναι δυνητικοί φορείς μόλυνσης, θα πρέπει, για το κοινό καλό, να μας αφαιρεθεί η διαχείριση τους και να ανατεθεί στο διευθυντήριο των γιατρών που έχει εγκαταστήσει το ιατροφαρμακευτικό σύμπλεγμα και έχει σήμερα τον τελευταίο λόγο για το πώς θα ζούμε. Το κοινό αυτό καλό ταυτίζεται με την καθυστέρηση της διάδοσης του ιού, η οποία κατά κάποια απλοϊκή ερμηνεία, και χωρίς να μπαίνει στον κόπο να μετράει τα θύματα που δημιουργεί αυτή η προσπάθεια καθυστέρησης της διάδοσης, «σώζει ζωές». Το ότι για να προστατεύουν οι μάσκες αυτόν που τις φοράει, πρέπει να χρησιμοποιούνται σωστά, αλλά αυτό στην πράξη είναι ανέφικτο (υποτίθεται όμως ότι ακόμα και τα νήπια το καταφέρνουν!), δεν έχει καμία σημασία. Από τη στιγμή που η διάδοση του ιού επιβραδύνεται την έχει καταστήσει υποχρεωτική. Συζητήθηκε ακόμα και απαγόρευση της κυκλοφορίας των άνω των 65 ετών, αυτών δηλαδή που, σύμφωνα με την προπαγάνδα της δικτατορίας, προσπαθεί να προστατεύσει. Το αν θέλουν οι ίδιοι να «προστατευτούν» είναι αδιάφορό. Το ίδιο και αν θέλουμε τον υποχρεωτικό εμβολιασμό που ψηφίστηκε, και με το διάταγμα της κήρυξης της δικτατορίας (ΠΝΠ 25-2-2020 ΦΕΚ42Α/2020 αρ.1 παρ 2α) αλλά και αργότερα (Ν4675 ΦΕΚ54A/2020 αρ.4 παρ.3A iii).
Το ιατροφαρμακευτικό σύμπλεγμα δρα μεθοδικά επί πολλά χρόνια. Προωθεί νομοθεσία προς το συμφέρον του (κατάφερε ακόμα και στο σύνταγμα να καταγράψει ευνοϊκές γι’ αυτό ερμηνείες, που τις χρησιμοποιεί τώρα [7] και το 2010 κατάφερε να αλλάξει τον ορισμό της πανδημίας που χρησιμοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (μέχρι τότε ήταν μιά επιδημία που επηρεάζει μεγάλο μέρος του πλανήτη, διαδίδεται γρήγορα και είναι πολύ θανατηφόρα - κατάφερε και αφαίρεσε την τελευταία από τις τρεις αυτές προϋποθέσεις). Καταγράφει συστηματικά θανάτους (το euromomo λ.χ. που δημιουργήθηκε πριν από μία 10ετία), ιδίως από τη γρίπη, η οποία ιστορικά ήταν κάποιες χρονιές πιο θανατηφόρα, και περίμενε μια τέτοια επιδημία για να μπορέσει να προωθήσει τη μαζική υποχονδρία, από την οποία ευλόγως προσδοκά πλούσια κέρδη. Αυτό που συμβαίνει σήμερα είχε αποπειραθεί να το κάνει χωρίς επιτυχία και το 2009 με το φιάσκο της γρίπης των χοίρων [8]. Με τη δικτατορία του κορονοιού πετυχαίνει το ποιοτικό άλμα.
Έτσι όπως δρα χωρίς αντίσταση και αντίλογο κάποια στιγμή θα βρεθούμε στην θέση όπου το σώμα μας και τα όργανά μας (νεφρά, πνεύμονες κλπ) δεν μας θα ανήκουν πλέον, ακόμα και όσο ζούμε, ώστε να είναι στη διάθεσή του ιατροφαρμακευτικού κατεστημένου για να τροφοδοτήσουν τη βιομηχανία των μεταμοσχεύσεων ή να χρησιμοποιηθούν σε οποιοδήποτε άλλο ιατρικό πείραμα. Γιατί μετά θάνατον (όπως τον πιστοποιεί αυτόν κάποιος γιατρός, σύμφωνα με τις προδιαγραφές του ιατροφαρμακευτικού κατεστημένου, που είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει) τα όργανά μας ήδη δεν μας ανήκουν (Ν.3984/2011 αρ.9 παρ.2), εκτός και αν εμπλακούμε σε μια γραφειοκρατική διεκδίκηση, την οποία ελάχιστοι γνωρίζουν και για την οποία ακόμα λιγότεροι είναι διατεθειμένοι να διαθέσουν χρόνο και προσπάθεια.
Με την απαίτηση λοιπόν να ορίζει τα σώματά μας, η δικτατορία του κορονοιού αποτελεί μια πρωτόγνωρη επίθεση στον πυρήνα των συνταγματικών ελευθεριών και της ίδιας της έννοιας του συντάγματος, γιατί χωρίς αυτές η ύπαρξη του συντάγματος χάνει το νόημά της. Σε σύγκριση, η δικτατορία της χούντας των συνταγματαρχών του 1967 ήταν μια βίαιη συνταγματική εκτροπή, αλλά δεν αμφισβήτησε ποτέ την έννοια των βασικών συνταγματικών ελευθεριών, αντιθέτως μάλιστα χρησιμοποίησε τέτοιες έννοιες προς το συμφέρον της, με τρόπο που να εμφανίζεται ως δήθεν ο προστάτης τους.
Η χούντα στηρίχτηκε στην (υποτιθέμενη) «εκδηλωθείσα θέλησιν του Ελληνικού Λαού όπως προστατευθεί το κρατούν πολιτειακόν και κοινωνικόν καθεστώς από των επιβουλευομένων αυτό» (ΦΕΚ66Α/1967). Στην πραγματικότητα κατέλυσε αυτό το καθεστώς που υποστήριξε ότι προστάτευε, για να εξυπηρετήσει γεωπολιτικές σκοπιμότητες του ψυχρού πολέμου.
Η δικτατορία του κορονοιού στηρίχτηκε στην υποτιθέμενη θέλησή μας να ζούμε με μάσκες και περιορισμούς, μέσα στο φόβο για τέτοιους ιούς (όπως η γρίπη, ο κορονοιός ή όποιοι άλλοι ανακαλυφθούν ή εφευρεθεί η επικινδυνότητά τους) , ώστε όταν φτάσουμε στο γηροκομείο ή σε κάποια ανάλογη κατάσταση έκπτωσης της υγείας μας, όσοι από εμάς φτάσουμε στο σημείο αυτό και δεν πεθάνουμε νωρίτερα (πιθανώς και από τα μέτρα αντιμετώπισης αυτών των ιών!), να έχουμε τη δυνατότητα να παρατείνουμε για μερικούς μήνες τη ζωή μας και να σαρωθούμε από την επόμενη επιδημία. Στην πραγματικότητα δημιούργησε περισσότερα θύματα από αυτά που υποτίθεται ότι έσωσε για να εξυπηρετήσει σκοπιμότητες του ιατροφαρμακευτικού συμπλέγματος.
Το διάταγμα κήρυξης της δικτατορίας (ΦΕΚ42Α/2020) βασίζεται στα άρθρα του συντάγματος τα οποία ορίζουν ότι το κράτος προστατεύει την υγεία. Σε ένα κράτος ελεύθερων πολιτών αυτό ερμηνεύεται ως η δυνατότητα που παρέχει το κράτος στους πολίτες να προστατεύσουν οι ίδιοι την υγεία τους. Με την καθυστέρηση όμως της διάδοσης του ιού και την παράταση της επιδημίας δυσχεραίνεται η προσπάθεια, όποιου θέλει να προστατευτεί από τον ιό, γιατί θα πρέπει να διατηρεί για μεγαλύτερο χρόνο τους αναγκαίους για αυτό το σκοπό περιορισμούς (σωστή χρήση της μάσκας, αποστασιοποίηση, απομόνωση). Επιπλέον η παράταση αυτή της διάρκειας της επιδημίας προκαλεί και μεγαλύτερους κινδύνους για την ψυχική υγεία, αλλά και τη σωματική (λ.χ. έλλειψη άσκησης).
Η καινοφανής ερμηνεία της δικτατορίας προϋποθέτει την παραδοχή ότι είμαστε εν δυνάμει φορείς μόλυνσης και γι’ αυτό πρέπει να απαλλοτριώσει τα σώματά μας, με παρόμοιο τρόπο που οι ναζί θεωρούσαν τους μη «άρειους» επικίνδυνους για μόλυνση – η διαφορά είναι ότι τώρα όλοι είμαστε σε αυτή την κατάσταση και όχι μόνο μια μειονότητα. Οπότε δεν είναι περίεργο που με τους μαζικούς εγκλεισμούς μετέτρεψε τη χώρα σε ένα τεράστιο στρατόπεδο συγκέντρωσης – το μόνο που μας σώζει είναι ότι, επειδή είμαστε όλοι οιονεί μολυσμένοι, δεν μπορεί να βρει κάποιους που θα στελεχώσουν την ανώτερη βαθμίδα των δεσμοφυλάκων, όπως έκαναν οι ναζί. Υπήρξαν και τότε νομικοί που δικαιολόγησαν αυτό.
Κατά έναν ειρωνικό τρόπο, το άρθρο του Συντάγματος (άρ.5 παρ. 5) που επικαλείται το διάταγμα αυτό προβλέπει «προστασία κάθε προσώπου έναντι των βιοϊατρικών παρεμβάσεων», όταν ο απώτερος σκοπός της επιβολής της δικτατορίας είναι ακριβώς ο υποχρεωτικός εμβολιασμός, ο οποίος επιβάλλεται μάλιστα με το ίδιο αυτό διάταγμα στο επόμενο άρθρο, σε όσους «υπάρχουν εύλογες υπόνοιες ότι μπορεί να μεταδώσουν άμεσα ή έμμεσα τη νόσο», δηλαδή σε όλους! Το άλλο άρθρο που προσχηματικά επικαλείται (άρ.21 παρ. 3), προβλέπει και «προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων». Οι νέοι όμως είναι ο κυριότερος στόχος της δικτατορίας στην προσπάθεια για καθυστέρηση της διάδοσης του ιού, ώστε να είναι εφικτοί αυτοί οι πειραματικοί εμβολιασμοί. Τους έχει στερήσει τη μόρφωση, την εργασία, τη διασκέδαση και μια φυσιολογική ζωή για να προστατευθούν υποτίθεται «οι παππούδες και οι γιαγιάδες». Στην πραγματικότητα όμως οι ηλικιωμένοι είναι ακόμα μεγαλύτερα θύματα αυτής της καθυστέρησης.
Επειδή είναι ευκολότερο να πεισθούν από την προπαγάνδα της δικτατορίας, είναι σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τρομοκρατημένοι σε σχέση με τους νεότερους. Έτσι ζουν μέσα στον τρόμο, την απομόνωση και τη δυστυχία τα τελευταία ίσως χρόνια της ζωής τους. Οι περιορισμοί που επιβάλλει η δικτατορία τους εμποδίζει στην πραγματικότητα να αντιμετωπίσουν ασθένειες από τις οποίες κινδυνεύουν πολύ περισσότερο από τον κορονοιό. Η δικαιολογημένη διστακτικότητα για τα πειραματικά αυτά εμβόλια που προωθεί το ιατροφαρμακευτικό σύμπλεγμα δημιουργεί στους πολίτες γενικότερα διστακτικότητα για τα εμβόλια, ακόμα και αυτά που μπορεί να είναι δοκιμασμένα και αφορούν πραγματικά επικίνδυνες ασθένειες, και κινδυνεύουν να πλήξουν πραγματικά τη δημόσια υγεία που υποκρίνεται ότι προστατεύει η δικτατορία του κορονοιού. Κάτι ανάλογο έχει καταγγείλει ο ίδιος ο ΠΟΥ ότι έχει συμβεί σε χώρες της Αφρικής όπου οι προφυλάξεις για τον κορονοιό εμποδίζουν τους εμβολισμούς για πραγματικά επικίνδυνες ασθένειες.
Φυσικά και πολλά από τα υπόλοιπα άρθρα του συντάγματος (που δεν επικαλείται το διάταγμα) καταπατήθηκαν με την ταύτιση της δημόσιας υγείας με την πέρα από κάθε αρχή αναλογικότητας (άρθρο 25 του συντάγματος) προσχηματική προσπάθεια προστασίας από μία μόνο ασθένεια: δικαίωμα δικαστικής προστασίας, δικαίωμα του συνέρχεσθαι, ελευθερία του λόγου και της πληροφόρησης, παιδεία, αθλητισμός, προστασία των τεχνών, εργασία, προστασία περιουσίας κ.α. Το κράτος διαθέτει στους ελάχιστους πολίτες που κινδυνεύουν από τον αυτόν τον ιό απείρως περισσότερα μέσα από αυτά που διαθέτει για αυτούς που κινδυνεύουν από τις άλλες ασθένειες ή αιτίες θανάτου (λ.χ. τροχαία, ανθρωποκτονίες ή αυτοκτονίες), αν και υποτίθεται ότι θεωρεί όλους τους πολίτες ίσους. Τέτοια ερμηνεία της συνταγματικής προστασίας της υγείας και στάθμιση του δικαιώματος αυτού, σε σχέση με τα υπόλοιπα, δεν είχε γίνει ποτέ στο παρελθόν, ακόμα και για πολύ σοβαρότερες επιδημίες.
Το Σύνταγμα, που είχε ήδη υποφέρει την προηγούμενη, μνημονιακή, δεκαετία [9], έχει πλέον κατεξευτελιστεί με την δικτατορία του κορονοιού. Από σύμβολο και όργανο προστασίας των δημοκρατικών δικαιωμάτων των πολιτών τις δεκαετίες του 60 και 70, όταν το σύνθημα 1-1-4 αναφερόταν στο άρθρο του με αυτό τον αριθμό [10], έχει καταντήσει σήμερα, με τον διεστραμμένο τρόπο που ερμηνεύεται, να είναι ένα από τα πολλά νομικά κείμενα για δικανική χρήση από καναλάρχες και μεγαλόσχημους και το όργανο στέρησης αυτών των δικαιωμάτων, προς όφελος του ιατροφαρμακευτικού συμπλέγματος.
Το ότι η εκκλησία ήταν η μοναδική ίσως οργανωμένη δύναμη που έφερε ουσιαστική αντίσταση στη δικτατορία του κορονοιού (κυρίως η εκκλησιαστική βάση), όταν υποτιθέμενοι «δημοκράτες» σιώπησαν στις συνταγματικές ακρότητες που ζούμε, εμφανίζεται ως παράδοξο. Πράγματι, ιστορικά, η εκκλησία, με λίγες εξαιρέσεις (λ.χ. θεολογία της απελευθέρωσης στη Ν. Αμερική), έχει ανεχτεί χωρίς μεγάλες διαμαρτυρίες πολλές δικτατορίες, και συχνά μάλιστα τις βοήθησε. Ωστόσο η δικτατορία του κορονοιού προχωράει πέρα από τη δημοκρατία, για την οποία η εκκλησία δεν πολυενδιαφέρεται, και πλήττει ήθη, αξίες, τρόπο ζωής και γενικότερα όλο τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, που ξεκινώντας από την αρχαία Ελλάδα, περνώντας από το μεσαίωνα, την αναγέννηση και το διαφωτισμό κατέληξε στη σύγχρονη δημοκρατία. Τα μεσαιωνικά θεοκρατικά καθεστώτα που στήριξε η εκκλησία δεν ήταν σε καμία περίπτωση ανατολικές δεσποτείες. Ο ηγεμόνας δεν είχε την απόλυτη εξουσία, αλλά είχε περιορισμούς και αντίβαρα στην άσκηση αυτής της εξουσίας (η ίδια η εκκλησία ήταν ένα από αυτά).
Στη χριστιανική θεολογία αναγνωρίζεται το αυτεξούσιο και η ελευθερία της βούλησης του ανθρώπου. Η χριστιανική θρησκεία επιβάλει στoν πιστό την υπακοή στην κοσμική εξουσία («τα του καίσαρος τω καίσαρι και τα του θεού τω θεω»), αλλά δεν τον θεωρεί δούλο της, ούτε επιβάλει την παράδοση του σώματος του σ’ αυτήν, όπως απαιτεί η δικτατορία του κορονοιού. Ο «δούλος του θεού» δεν μπορεί να είναι δούλος ούτε του ηγεμόνα, ούτε κανενός άλλου («ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν»).
Η εκκλησία έχει κατηγορηθεί, ίσως όχι τελείως άδικα (ιδίως παραεκκλησιαστικές οργανώσεις) για σκοταδισμό. Όμως ο «επιστημονικός σκοταδισμός» [11] του ιατροφαρμακευτικού συμπλέγματος είναι πολύ πιο επικίνδυνος από τον παραδοσιακό σκοταδισμό, όσο δρα έτσι αχαλίνωτος, όπως αποδεικνύει και η δικτατορία του κορονοιού.
Ο ρόλος της Κίνας
Η Κίνα είναι ο δημιουργός του κορονοιού. Όχι φυσικά με την έννοια ότι τον δημιούργησε σε κάποιο εργαστήριό της, όπως λένε ορισμένοι, αλλά με την έννοια ότι δημιούργησε το μύθο του τρομερού και επικίνδυνου ιού. Ανακάλυψε τη γενετική του ταυτότητα, κατασκεύασε τα πρώτα τεστ και τα μοιράστηκε με τον υπόλοιπο κόσμο. Η κινέζικη ηγεσία αποφάσισε να αναχαιτίσει τον ιό και να κάνει επίδειξη της αποτελεσματικότητας του συστήματός της και των δυνατοτήτων που έχει, με εντυπωσιακές ενέργειες, όπως την κατασκευή του νοσοκομείου στο επίκεντρο της επιδημίας μέσα σε λίγες ημέρες και με τον πρώτο μαζικό εγκλεισμό, που θα ήταν αδιανόητος σε κάποιο από τα θεωρούμενα δημοκρατικά κράτη. Ξεκίνησε έτσι αυτόν τον ανταγωνισμό στο ποιος θα πετύχει να κρατήσει τον ιό έξω από τη χώρα του. Χωρίς το παράδειγμα της Κίνας, αν ο ιός τύχαινε δηλαδή να παρουσιαστεί αλλού, το ιατροφαρμακευτικό σύμπλεγμα δεν θα μπορούσε ποτέ να επιβάλλει τη δικτατορία του. Η γρίπη των χοίρων λ.χ. το 2009 που ήταν πιο θανατηφόρα από τον κορονοιό και προσέβαλε και μικρά παιδιά, πρωτοπαρουσιάστηκε στο Μεξικό και, παρόλο που και τότε ο ΠΟΥ την ονόμασε πανδημία, δεν κατάφερε να προκαλέσει την αντίδραση που βλέπουμε με τον κορονοιό.
Η ηγεσία της Κίνας έχει επιβάλλει στους κατοίκους της ένα ολοκληρωτικό σύστημα κοινωνικού ελέγχου που αποτρέπει οποιαδήποτε αμφισβήτηση αυτής ή του συστήματος αυτού. Το ιδιάζον στην περίπτωσή της είναι ότι δεν το πετυχαίνει με μαζικές φυλακίσεις ή δολοφονίες αντιφρονούντων, αλλά με τη χρήση της τεχνολογίας που επιτρέπει μαζικές παρακολουθήσεις και έλεγχο της ροής των πληροφοριών, ώστε οποιαδήποτε απόπειρα αποσταθεροποίησης του καθεστώτος ή μεταβολής του από τα κάτω να είναι δυνατόν να καταπνίγεται εν τη γενέσει. Ο αριθμός των φυλακισμένων στην Κίνα είναι ανάλογος με ένα μέσο ευρωπαϊκό κράτος. Σε σύγκριση, η Τουρκία και η Ρωσία έχουν, αναλογικά με τον πληθυσμό τους, σχεδόν τριπλάσιους φυλακισμένους και οι ΗΠΑ (που θεωρούνται και δημοκρατικό κράτος) πέντε με έξι φορές περισσότερους από την Κίνα. Μιά σύγκριση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζει τον ισλαμικό ριζοσπαστισμό η Κίνα σε σχέση με τη γειτονική Μιανμάρ είναι αποκαλυπτική. Στην τελευταία περίπτωση ακολουθείται η συνηθισμένη και γνωστή από αιώνες συνταγή: σφαγές και εθνοκάθαρση. Η Κίνα, αντιθέτως, έχει εγκαταστήσει ένα ενισχυμένο (σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα) σύστημα παρακολούθησης των μουσουλμάνων της περιοχής. Έχει δημιουργήσει επίσης εκπαιδευτικά, υποτίθεται, κέντρα, όπου με το πρόσχημα της παροχής επαγγελματικής κατάρτισης συγκεντρώνει για περιορισμένο χρόνο όποιους υποπτεύεται ότι μπορεί να επηρεαστούν από την ισλαμική ιδεολογία, και τους υποβάλλει σε προπαγάνδα, πλύση εγκεφάλου και έμμεσες απειλές. Τα τζαμιά είναι ανοιχτά αλλά πολύ λίγοι τολμούν να τα χρησιμοποιήσουν. Ανάλογη είναι και η συμπεριφορά της Κίνας στο εξωτερικό. Αν και σε θέματα διεκδικήσεων (λ.χ. θάλασσα της Κίνας, Ταιβάν, συνοριακές διαφορές), έχει απαιτήσεις που βασίζονται περισσότερο στην τεράστια δύναμή της, παρά σε αναγνώριση της ισονομίας με βάση το διεθνές δίκαιο, αποφεύγει να εμπλακεί σε περιφερειακές συγκρούσεις (Συρία, Ιρακ κλπ), όπως άλλες δυνάμεις (ΗΠΑ, Ρωσία, Γαλλία κλπ), και προτιμάει διπλωματικές ενέργειες και καλλιέργεια συμπάθειας. Δίνει λ.χ. οικονομική «βοήθεια» σε λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, από τις οποίες και προμηθεύεται πρώτες ύλες για την αναπτυσσόμενη βιομηχανία της, και κάνει επενδύσεις.
Ιστορικά, στο κινέζικο σύστημα αξιών η ελευθερία δεν είναι στις πρώτες θέσεις. Για την Κίνα οι σπουδαιότερες αξίες είναι η ασφάλεια και η ενότητα. Το σινικό τείχος (το μεγαλύτερο οχυρωματικό έργο του κόσμου) και η απαγορευμένη πόλη (η κατοικία του αυτοκράτορα-γιό του ουρανού που είναι το κέντρο). Η γραφή της Κίνας δεν έχει εξελιχθεί σε αλφαβητική όπως έγινε στη δύση, παρόλο τον ανεπτυγμένο πολιτισμό της, ώστε να είναι δυνατόν να είναι κοινή σε όλες τις περιοχές της χώρας και να μπορούν να αποκρυβούν και να υποβαθμιστούν οι γλωσσικές διαφορές των περιοχών (που τις θεωρούν διαλέκτους, αν και δεν είναι αμοιβαία κατανοητές) και να συναποτελούν μία χώρα. Η Ευρώπη αντίθετα ήταν πάντοτε χωρισμένη σε ένα μωσαϊκό εθνοτήτων, που κάθε μία διεκδικεί τη γλώσσα, την ανεξαρτησία και την ελευθερία της. Η Κίνα δεν έχει στην ιστορία της ούτε ύμνους εις την ελευθερίαν, ούτε αγάλματα της ελευθερίας, ούτε liberté-égalité-fraternité, ούτε habeas corpus. Η Κίνα ήταν ιστορικά μια ανατολική δεσποτεία. Η κινέζικη σκέψη δεν ξεκινάει από τον Αριστοτέλη (η ηθική του ελεύθερου ανθρώπου που ορίζει τις τύχες του), αλλά από τον Κομφούκιο (η ηθική του ηγεμόνα που ορίζει τις τύχες όλων των άλλων). Η δημοκρατία, ακόμα και ο μαρξισμός (που ούτως ή άλλως δεν ακολουθεί πλέον το κομμουνιστικό κόμμα της Κίνας), είναι εισαγωγές από την Ευρώπη, ταυτόχρονα με μια ταπεινωτική αποικιοκρατία.
Ο μέσος Κινέζος λοιπόν, που ιστορικά έχει υποστεί (και ως ένα βαθμό ακόμα υφίσταται) μια ρατσιστική αντιμετώπιση από τους ευρωπαίους, από τους οποίους έχει πάρει την τεχνολογία και τον σύγχρονο πολιτισμό, αισθάνεται υπερηφάνεια γιατί σ’ αυτήν την προσπάθεια στο ποιος θα κρατήσει τον ιό μακριά, που (το σπουδαιότερο) όλοι πλέον συμμετέχουν και αναγνωρίζουν, είναι ο μόνος που το έχει επιτύχει [12] και αναδεικνύεται ανώτερος. Γι’ αυτό δέχεται ευχαρίστως όλα τα μέτρα που του επιβάλλονται για αυτό το σκοπό. Η ηγεσία του κόμματος παρήλασε θριαμβευτικά στη Βουχάν, το επίκεντρο της επιδημίας, κάτω από τις επευφημίες του πλήθους. Η συμμόρφωση επομένως στους περιορισμούς δεν οφείλεται αποκλειστικά στην εξαπάτηση και το φόβο, όπως συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο, και αυτό συμβάλλει στο να είναι εξαιρετικά αποτελεσματική.
Αφού εξαφάνισε τον ιό με τον αρχικό μαζικό εγκλεισμό, μπορεί στη συνέχεια και τον αναχαιτίζει, όταν αναπόφευκτα ξαναέρχεται απ’ έξω, με το σύστημα παρακολούθησης και ελέγχου που έχει ήδη εγκατεστημένο για να αποτρέπει οποιαδήποτε αμφισβήτηση του καθεστώτος και της ηγεσίας. Βρήκε μάλιστα την ευκαιρία να το αναβαθμίσει: ο κάθε Κινέζος όταν βγαίνει από το σπίτι του έχει υποχρεωτικά ένα κινητό τηλέφωνο με μία εφαρμογή που καταγράφει αυτόματα κάθε ένα που πλησιάζει, έστω και τυχαία (στο λεωφορείο, στο εστιατόριο, στο δρόμο κλπ), και που έχει φυσικά και αυτός την ίδια εφαρμογή. Έτσι, αν βρεθεί κάποιο κρούσμα, το καθεστώς γνωρίζει επακριβώς με ποιους έχει έρθει σε επαφή, που και για πόση ώρα (ιχνηλάτηση). Το επόμενο βήμα είναι ο εγκλεισμός αυτών των υπόπτων, που είναι και αυτός χωρίς κανένα σεβασμό στα δικαιώματα ιδιωτικότητας: εγκαθιστά στην είσοδο του σπιτιού του κατ’ οίκον περιορισμένου μια κάμερα συνδεδεμένη με την αστυνομία και τον παρακολουθεί 24 ώρες το 24ωρο (απομόνωση).
Με τον τρόπο αυτό το καθεστώς και οι μεθοδεύσεις του αυτές αποκτούν μια απόλυτη νομιμοποίηση στο εσωτερικό, αλλά και κάποια σχετική και στο εξωτερικό. Γιατί ποιος μπορεί τώρα να το κατηγορήσει, όταν και οι άλλοι το ίδιο κάνουν: ιχνηλάτηση (παρακολούθηση) και απομόνωση (εγκλεισμό), και μάλιστα χωρίς να έχουν καταφέρει να αναχαιτίσουν τον ιό. Η μόνη διαφορά είναι ότι αυτοί το κάνουν παραβιάζοντας τους νόμους, τις αρχές και τις αξίες τους και γι’ αυτό τον λόγο είναι επιπλέον και αναποτελεσματικοί. Η καταπίεση των Ουιγούρων δεν φαίνεται πλέον και τόσο αποκρουστική. Παρακολουθήσεις (ιχνηλάτηση) και παροδικούς εγκλεισμούς (απομόνωση) κάνουν και εκεί. Στο κάτω κάτω με τον τρόπο αυτό … «σώζουν ζωές»! Είναι γεγονός, που κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί, ότι οι ταραχές που είχαν γίνει παλαιότερα μεταξύ των μουσουλμάνων και των εθνικά Κινέζων στη δυτική Κίνα είχε πολλά θύματα. Και στο εξωτερικό η Κίνα βρήκε την ευκαιρία να ενισχύσει τις συμπάθειές της, μοιράζοντας απλόχερα «βοήθεια» (τεχνογνωσία και φαρμακευτικό υλικό) για την αντιμετώπιση του ιού που η ίδια (με την έννοια που περιγράφτηκε παραπάνω) δημιούργησε.
Έτσι η κινέζικη ηγεσία σφυρηλάτησε την εθνική ενότητα, σύμφωνα με την παράδοση της χώρας, εξασφάλισε την πειθαρχία των υπηκόων της στο εσωτερικό, θωράκισε το σύστημά της από εναντίον του κριτικές και επέκτεινε τις συμπάθειες στο εξωτερικό. Οι άλλοι έχουν καταστρέψει τη δημοκρατία τους (ότι είχε απομείνει από αυτήν), τις αξίες τους και τον τρόπο ζωής τους. Έχουν διχάσει τους πολίτες τους, γιατί ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού, ακόμα και αν επηρεάζεται από την προπαγάνδα της δικτατορίας που διενεργείται κάτω από καθεστώς συγκεκαλυμμένης λογοκρισίας και με άφθονη χρηματοδότηση, δεν έχει άλλη επιλογή από το να αντιδράσει στην οικονομική του καταστροφή. Η ζωή στην Κίνα έχει επανέλθει στην κανονικότητα (που, για την Κίνα, περιλαμβάνει έτσι κι’ αλλιώς παρακολουθήσεις και, σε κάποιο βαθμό, αυθαίρετες κρατήσεις) και η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς 5% και πάλι. Οι άλλοι έχουν ύφεση από 5% έως 20%. Η ισχύς της Κίνας αυξάνεται και το καθεστώς της, χωρίς το ιστορικό βάρος της αποικιοκρατίας, γίνεται ελκυστικότερο στο εξωτερικό.
Η δικτατορία του κορονοιού είναι ένας θρίαμβος του κομμουνιστικού κόμματος της Κίνας. Γιατί σε τελική ανάλυση αυτό είναι η δικτατορία του κορονοιού: η εξαγωγή του κοινωνικού συστήματος ελέγχου της Κίνας σε όλο τον κόσμο.
Οκτωβριος 2020
Σημειώσεις
1 https://en.wikipedia.org/wiki/Railway_Mania
2 Το πόσο αποτελεσματικά θα είναι αυτά τα εμβόλια, αρχικά τουλάχιστον, μπορούμε να το καταλάβουμε από τα ήδη υπάρχοντα. Το εμβόλιο της γρίπης λ.χ. που υπάρχει ήδη εδώ και 20 χρόνια και χρειάστηκε πολλά χρόνια για να δημιουργηθεί και δοκιμαστεί έχει αποτελεσματικότητα μόνο 40% περίπου και πολλοί ειδικοί το θεωρούν τελείως αναποτελεσματικό (βλ. https://en.wikipedia.org/wiki/Influenza_vaccine ) ενώ δεν στερείται κινδύνων. Δεν υπάρχουν λόγοι να πιστεύει κανείς ότι τα εμβόλια αυτά που κατασκευάζονται βιαστικά για τον κορονοιό, με σκοπό να δείξουν τις δυνατότητες του κλάδου, θα έχουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια.
3 https://en.wikipedia.org/wiki/Red_flag_traffic_laws
4 https://en.wikipedia.org/wiki/Hygiene_hypothesis
5 όπως λ.χ. όταν ο Τραμπ έγραψε απλώς ότι ο κίνδυνος από τον κορονοιό είναι ίδιος με αυτόν της γρίπης (πράγμα που δεν απέχει πολύ από την αλήθεια και το έχουν παραδεχτεί πολλοί λοιμωξιολόγοι). Ωστόσο τα μέσα αυτά έχουν ανεχτεί πολλά άλλα σχόλια του ιδίου που είναι ανακριβή ή ακόμα αποπνέουν ρατσισμό ή μισαλλοδοξία.
6 στην προπαγάνδα της δικτατορίας υπάρχει «εχθρός» (ο ιός), «στρατιώτες» που μάχονται (οι γιατροί, που μάχονται για εμάς), «πολεμοφόδια» (τα φάρμακα), «νεκροί» του πολέμου που καταμετρώνται (έστω και αν είναι εικονικοί οι περισσότεροι) και τέλος το υπερόπλο, αυτό που θα τερματίσει τον πόλεμο, όπως η ατομική βόμβα στο 2ο παγκόσμιο πόλεμο: «το εμβόλιο»
7 π.χ. στην παράγραφο 4 του άρθρου 5 προστέθηκε το 2001 ερμηνευτική δήλωση που εξαιρεί τη λήψη μέτρων που επιβάλλονται για την προστασία της δημόσιας υγείας. Βέβαια το άρθρο αυτό αναφέρεται στην ελεύθερη κίνηση ή εγκατάσταση στη Χώρα, όχι στον κατ’ οίκο περιορισμό, γιατί την εποχή εκείνη κανείς δεν μπορούσε να διανοηθεί κάτι τέτοιο ως πολιτικά και ηθικά εφικτό
8 βλ. https://en.wikipedia.org/wiki/Pandemic_H1N1/09_virus και σχετική εκπομπή κουτί πανδώρας του 2009
9 Ένα μικρό παράδειγμα είναι το άρθρο 10, που προβλέπει την ύπαρξη μηχανισμού για αποζημίωση των πολιτών σε περίπτωση που το κράτος δεν απαντήσει αιτιολογημένα σε αιτήματα πολιτών μέσα στην νόμιμη προθεσμία. Τέτοιος μηχανισμός υπήρχε μέχρι το 2013 αλλά καταργήθηκε με κάποια «μεταρρύθμιση» (Ν4210/2013 αρ.25) και δεν έχει αντικατασταθεί από τότε.
10 Με τη νέα αρίθμηση το άρθρο αυτό έχει τον αριθμό 120. Αναφέρεται στην υποχρέωση των πολιτών για προάσπισή του συντάγματος απέναντι σε όποιον επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία.
11 η λέξη «επιστημονικός» νοείται εδώ με τη σημασία που έχει και στην έκφραση «επιστημονική φαντασία».
12 εκτός από μερικά νησιά του Ειρηνικού, όπου είναι εφικτό να αναχαιτίσουν τον ιό λόγω της φυσικής γεωγραφικής τους απομόνωσης